Dizilerin ( Modların) Tarihi

Dizilerin ( Modların) Tarihi

Aslında minör ile majör dizlerin aynısı olan aeolian ile ionian modları, 16. yüzyılda resmen kabul edilişlerinden çok önce kullanılmaya başlanmıştı. Pek çok halk şarkısı, dans, kanon vb bu iki modda yazılmıştı. Kilisenin bu modlara pek sık başvurmamasının sebebi büyük olasılıkla bu modların halk arasında çok yaygın olması ve insanlara dünyevi duygular yaşattığının düşünülmesiydi. “Sumer is icumen in” kanonu eski İngiliz müziğinin en tanınmış örneğidir. Bu kanon kilise’nin uygun bulmayıp “Modus Lascivus” ( Şehvet Modu ) yaftasını yapıştırdığı İonian modu’nda yazılmıştır.
Ama sonunda ionian ve aeolian modları kabul edilmiş, modern dizilerin temelini oluşturmuştur. Bu dizlere kuruluşlarındaki tam ile yarım perde düzeni göz önünde bulundurularak majör yada minör dizi denir.
“Müzik malzemesi olan dizilerin, müzik ürününden önce geldiği sanısı çok yaygın ve yanlış bir sanıdır. Doğrusunu Sir Hubert Parry’den aktaralım; Diziler müzik yaratma sürecinde yavaş yavaş ortaya çıkmışlardır. Dizilerdeki bu gelişim ile değişim kuşaklar boyu müzik en üst olgunluk düzeyine varsa da sürecektir. Özetle önce yaratıcı sanat gelir sonra kuram.
Avrupa’ya özgü dizilerin kökleri Yunanlıların kullandığı dizilere kadar uzanır; bu diziler Yunan soyundan toplumların adını taşıyordu. Dorian, Phrgian, Lydian, Mixolydian gibi. Bunlar tam ve yarım perdelerin, inici olarak, kendine özgü bir sıra ile geldiği dizilerdi.
Bu dizilerin tümünde, dizinin aşağıya doğru beşinci derecesinden başlayan ikincil bir dizi yer alırdı. Bu ikincil diziler ana diziyle aynı adı paylaşmakla birlikte, Yunanca’da “aşağı” anlamındaki “hipo” ön ekini alırlardı. Böylece, Dorian dizisinin ikincili Hipodorian, Lydian’ınki Hipolydian olmuştur.
Yunanlıların bu geleneğinden etkilendiği belli olan Hıristiyan Kilise müzisyenleri dizileri kullanmayı sürdürmüştür. Ne var ki, nedeni bilinmez bir yanlış anlama ile, “mod”ları ( dizilere bu adı veriyolardı ) Re,Mi,Fa,Sol seslerinden başlatmışlar ve Yunanlıların tersine, sesleri çıkıcı olarak dizmişlerdir. Böylece , Yunanlıların Dorian dizisi ortaçağ’da Phrgian modu, Phrgian dizisi ise Dorian modu adını almıştır. Otantik modlar denilen bu diziler ana Yunan dizilerinin karşılığıdır.
Dizilerin ( Modların) Tarihi adlı yazımızı okudunuz. Faydalı bilgiler paylaşmaya devam edeceğiz.
Gitar kursu için bizi aramayı unutmayınız.

Leave your comment